Proje hakkında
Osmanlı dönemi endüstri yapılarından Kağıthane (Karaağaç) Baruthanesi yapı grubunda restorasyon, güçlendirme ve yeniden işlevlendirme çalışmaları sürüyor. Beş tescilli yapının restorasyonu tamamlandı; avlu, spor sahaları ve peyzajı kapsayan çevre düzeni devam ediyor. İstanbul Beyoğlu, Örnektepe Mahallesi’ndeki tesis, bitişiğindeki okulun öğrencileri için eğitim mekânı olarak düzenleniyor.
- Toplam proje alanı
- 4.200 m²
- Yapıların net iç alanı
- 400 m²
- İş yeri teslimi
- 9 Mayıs 2025
- Tescilli yapı
- 5 (A, B, C, D, E)
Öncesi ve sonrası
Aynı yapılar, aynı açıdan. Çizgiyi sürükleyin.
Restorasyon sürecinin bir dakikadan kısa video özeti.
Tarihçe ve yapı grubu
Kağıthane Baruthanesi, tarihî kaynaklara göre II. Bayezid döneminde kurulmuş; Kanuni Sultan Süleyman zamanında kazaların önüne geçmek amacıyla kârgir hâle getirilmiş ve çatısı kurşunla kaplanmıştır. Uzun yıllar su gücüyle çalışan çarklarla barut üretilen yapı grubu, 19. yüzyılda Sultan II. Mahmud döneminde kapsamlı onarım görmüştür. Proje alanındaki incelemelerde II. Mahmud dönemine (1817) ait tuğralı kitabeler ve döneme özgü mimari izler (iç bükey kavisli saçak silmeleri vb.) tespit edildi.
Kuzey–güney doğrultusunda konumlanan tesis; E yapısı, nöbetçi kulübesi işlevindeki küçük yapı, B ve D yapıları ile A yapısından oluşur. Güneydeki duvar kalıntıları, barut imalathanelerinin kullandığı su kanalına aittir.
Yeni kullanım alanları
- A yapısı (eski mahzen): Özgün döşeme izleri ve merdiven kalıntıları esas alınarak ahşap ara kat eklendi; yapı okuma salonu olarak düzenlendi.
- B, C ve D yapıları: Geçmişte nöbetçi kulübesi veya depo olarak kullanılan birimler atölye ve çalışma alanına dönüştürüldü.
- E yapısı: Eski idari birim olduğu düşünülen yapı, ahşap ara katı ve kademeli amfi düzeniyle çok amaçlı salon olarak düzenlendi.
Uygulanan yöntemler
1. Yapısal analiz ve modelleme
Uygulama öncesinde yapıların mevcut durumu ayrıntılı olarak incelendi. Sonlu elemanlar yöntemiyle (FEM) üç boyutlu hesap modelleri kuruldu; SAP2000 ile statik analiz ve TBDY-2018’e göre deprem performans analizi yapıldı.
2. Güçlendirme: enjeksiyon, meşe hatıl ve karbon bant
Yığma duvarlar enjeksiyonla sağlamlaştırıldı; E yapısının duvarları uygulama süresince askıya alma iskelesiyle emniyete alındı. Çürümüş ahşap hatıllar meşe hatıllarla yenilendi. Analizlerde belirlenen gerilme bölgelerine, özellikle kapı ve pencere açıklıklarının çevresine, derz içlerine gizlenen karbon bantlar yerleştirildi. Tonozlara güçlendirme filesi uygulandı. Böylece deprem dayanımı, yapıların özgün görünümü bozulmadan artırıldı.
3. Özgün malzeme ve geleneksel teknikler
Duvarların buhar geçirgenliğini engelleyen çimento esaslı niteliksiz sıvalar raspa edildi; yerine özgün dokuyla uyumlu kireç esaslı harç ve sıva uygulandı.
- Çatı ve saçak: Çatılar ahşap makaslı sistemle yenilendi, saçaklar özgün detayına göre örüldü, çatı alaturka kiremitle kaplandı.
- Beden duvarları: Yıkılmış veya hasar görmüş kesimler özgün taş ve tuğlayla, geleneksel almaşık örgü tekniğinde tümlendi.
- Döşeme: Özgün altıgen (şeşhane) tuğla döşeme kaplamaları onarıldı.
- Ahşap: A ve C yapılarının ara katları ile E yapısının ahşap karkaslı ara katı ve amfisi imal edildi.
4. Çevre düzeni ve istinat duvarları
Güvenliğini yitiren duvar kesimleri sağlam dokuya kadar kontrollü olarak söküldü; temeli bulunmayan beton duvarlar kaldırıldı ve aynı hat üzerinde, tarihî çevreyle uyumlu doğal taş duvar örüldü. Kot farkı çelik bir merdivenle çözüldü. Çevre düzeninin kalan imalatları sürüyor.
Sahadan notlar
- Yenilenen ahşap hatıllar, karbon ip ve püsküllü ankrajlarla yığma duvara bağlandı.
- Kalkan duvarlardaki ve tonozlardaki boşluklar hidrolik kireç esaslı enjeksiyonla dolduruldu.
- A yapısında piyasada bulunamayan şeşhane tuğlalar, yerinde hazırlanan kalıplarla üretildi.
- Görünür ahşap elemanlara ve doğramalara yangın geciktirici cila uygulandı.
- Avlular kayrak taşıyla döşendi; istinat duvarlarının üstüne harpuşta yapıldı, açık alanlara drenaj hattı döşendi.
Hedef
Hedef, Kağıthane Baruthanesi’ni özgün taşıyıcı sistemi ve mimari özellikleriyle koruyarak eğitim işleviyle kullanıma açmaktır. Bu işte geleneksel yapım teknikleri ile güncel güçlendirme yöntemleri birlikte uygulandı.